{"id":28522,"date":"2025-07-19T10:28:55","date_gmt":"2025-07-19T10:28:55","guid":{"rendered":"https:\/\/co-travels.com\/gadymy-parfiya-dowletinin-paytagty-nusay\/"},"modified":"2025-07-21T13:54:18","modified_gmt":"2025-07-21T13:54:18","slug":"gadymy-parfiya-dowletinin-paytagty-nusay","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/gadymy-parfiya-dowletinin-paytagty-nusay\/","title":{"rendered":"Gadymy Parfi\u00fda d\u00f6wletini\u0148 pa\u00fdtagty \u2013 Nusa\u00fd"},"content":{"rendered":"\n<p>Nusa\u00fd galasy T\u00fcrkmenistany\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm taryhy \u00fdadyg\u00e4rliklerinden biridir. Bagyr obasyny\u0148 etegind\u00e4ki A\u015fgabat \u015f\u00e4herinden 18 km uzaklykda, gadymy d\u00f6w\u00fcrleri\u0148 \u00f6zbolu\u015fly \u00fdadyg\u00e4rligi &#8211; b.e.\u00f6. 3-nji \u2013 b.e. 3-nji asyrlar aralygynda g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen me\u015fhur Parfi\u00fda paty\u015falygyny\u0148 pa\u00fdtagty gadymy Nusa\u00fd \u015f\u00e4herini\u0148 galyndylary bar. <br\/>Nusa\u00fd b.e.\u00f6. Aleksandr Makedonski\u00fdni\u0148 basyp almagy seb\u00e4pli Ahemenidler imperi\u00fdasyny\u0148 dargamagyndan so\u0148 4-nji asyrda d\u00f6redilen gadymy Parfi\u00fda d\u00f6wletini\u0148 pa\u00fdtagtydyr. Horezm we Baktri\u00fda \u00fdaly me\u015fhur gadymy d\u00f6wletleri\u0148 d\u00f6remegi hem \u015fol d\u00f6wre degi\u015flidir. Emma olary\u0148 arasynda has kuwwatly d\u00f6wlet di\u00fdip Hindistany\u0148 demirgazyk-g\u00fcnbataryndan Orta\u00fder de\u0148zini\u0148 kenaryna \u00e7enli uzalyp \u00fderle\u015fen Parfi\u00fda hasaplan\u00fdardy. B.e. 1-nji asyrynda Parfi\u00fda \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 \u00fdokary sepgitlerine \u00fdetip, Rim imperi\u00fdasyny\u0148 b\u00e4sde\u015fi boldy.<br\/>&#8220;Nusa\u00fd&#8221; s\u00f6zi i\u0148 gadymy \u015finehat tekstlerde we Awesta kitabynda du\u015fgel\u00fd\u00e4r. Onda ari\u00fd ta\u00fdpalaryny\u0148 g\u00fcnorta-g\u00fcnbatara tarap ge\u00e7\u00fd\u00e4n, \u00fda\u015fyl \u00f6ri me\u00fddanlary bolan, gadymy G\u00fcndogarda \u015f\u00f6hratlanan Ahalteke atlaryny\u0148 \u00f6sd\u00fcrilip \u00fdeti\u015fdiril\u00fd\u00e4n \u00fderi hasaplan\u00fdan Nusa\u00fd hakda g\u00fcrr\u00fc\u0148 beril\u00fd\u00e4r. Taryhy toplumda iki sany arheologiki \u00fdadyg\u00e4rlik bar &#8211; K\u00f6ne we T\u00e4ze Nusa\u00fd. <br\/>K\u00f6ne Nusa\u00fd (gadymy d\u00f6w\u00fcrde Mitridarkert \u015f\u00e4heri) sy\u00fdahat\u00e7ylarda a\u00fdratyn gyzyklandyrma d\u00f6red\u00fd\u00e4r. K\u00f6ne Nusa\u00fdda k\u00f6\u015fkleri\u0148 we ybadathanalary\u0148 binalary jemlenipdi. \u015ee\u00fdle hem bu \u00fderde hazyna, uly \u00e7akyr ammary we k\u00f6p sanly ammar bardy. Galany\u0148 diwarlaryny\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcni\u0148 galy\u0148lygy 8-9 metr bolup, olar 43 g\u00f6n\u00fcbur\u00e7ly di\u0148 bilen berkidildi.<br\/>K\u00f6ne Nusa\u00fddaky i\u0148 t\u00e4ze tapyndy \u2013 Parfi\u00fda suratke\u015fligi\u0148 hakyky eseri bolan freskany\u0148 \u00f6zbolu\u015fly b\u00f6legi. <br\/>T\u00e4ze Nusa\u00fd \u2013 birn\u00e4\u00e7e gektar g\u00fcl baglary bilen gur\u015falan \u00fderli aristokrati\u00fdany\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary bolan gadymy \u015f\u00e4her. K\u00f6ne Nusa\u00fddan tapawutlylykda bu \u00fderde \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f Ar\u015fakidleri\u0148 \u00fdykylmagyndan so\u0148 hem k\u00f6p asyrlap dowam etdi. Emma, iki asyrdan gowrak wagty\u0148 dowamynda Sasanidler tarapyndan we\u00fdran edilen bu \u015f\u00e4her bo\u015fdy. Ol V asyry\u0148 ikinji \u00fdarymynda Nusa\u00fdy\u0148 amatly \u00fderle\u015fi\u015fine g\u00f6z \u00fdetiren Sasanid paty\u015fasy Firuz tarapyndan dikeldildi. 651-nji \u00fdylda Nusa\u00fd Arap halyflygyna girdi. 1220-nji \u00fdylda Nusa\u00fd Merkezi Azi\u00fdany\u0148 be\u00fdleki uly \u015f\u00e4herleri \u00fdaly umumy betbagt\u00e7ylyga \u2013 mongollar tarapyndan gabawa we we\u00fdran\u00e7ylyga sezewar boldy. <br\/>H\u00e4zirki wagtda Parfi\u00fdany\u0148 diwar suratke\u015fligini\u0148 we binag\u00e4rlik bezeglerini\u0148 nusgalary Saparmurat T\u00fcrkmenba\u015fy adyndaky \u015eekillendiri\u015f sungaty muze\u00fdinde saklan\u00fdar. Ritonlar, mermer he\u00fdkeller, paty\u015falary\u0148 mazarlaryndan gymmat bahaly tapyndylar T\u00fcrkmenistany\u0148 Milli muze\u00fdini\u0148 zallarynda sergilendi.               <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nusa\u00fd galasy T\u00fcrkmenistany\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm taryhy \u00fdadyg\u00e4rliklerinden biridir. Bagyr obasyny\u0148 etegind\u00e4ki A\u015fgabat \u015f\u00e4herinden 18 km uzaklykda, gadymy d\u00f6w\u00fcrleri\u0148 \u00f6zbolu\u015fly \u00fdadyg\u00e4rligi &#8211; b.e.\u00f6. 3-nji \u2013 b.e. 3-nji asyrlar aralygynda g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen me\u015fhur Parfi\u00fda paty\u015falygyny\u0148 pa\u00fdtagty gadymy Nusa\u00fd \u015f\u00e4herini\u0148 galyndylary bar. Nusa\u00fd b.e.\u00f6&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28517,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-28522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya-mirasy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28522"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28523,"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28522\/revisions\/28523"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/co-travels.com\/tk-tm\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}